Χρέη Κληρονομιάς και Ευεργέτημα Απογραφής: Η Νέα Δυνατότητα του Ν. 5303/2026 ως δεύτερη ευκαιρία για χρέη

Έχετε αποδεχθεί κληρονομιά και ανακαλύψατε αργότερα ότι υπήρχαν χρέη; Έχει περάσει η σχετική προθεσμία και φοβάστε ότι μπορεί να κινδυνεύσει ακόμη και η προσωπική σας περιουσία;

Ο Ν. 5303/2026 εισάγει μία ιδιαίτερα σημαντική μεταβατική δυνατότητα για ορισμένους κληρονόμους παλαιότερων κληρονομιών, οι οποίοι δεν είχαν δηλώσει εγκαίρως αποδοχή της κληρονομίας με το ευεργέτημα της απογραφής.

Η νέα ρύθμιση έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για περιπτώσεις όπου, μετά τον θάνατο και την αποδοχή της κληρονομίας, εμφανίζονται τραπεζικά χρέη, δάνεια, οφειλές προς το Δημόσιο, επιχειρηματικές υποχρεώσεις, εγγυήσεις ή άλλες απαιτήσεις του θανόντος.

Τι αλλάζει με τον Ν. 5303/2026;

Σύμφωνα με τη μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 33 παρ. 8 Ν. 5303/2026, κληρονόμος προσώπου που είχε αποβιώσει μέχρι τη δημοσίευση του νόμου, δηλαδή μέχρι 22 Μαΐου 2026, μπορεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις να ζητήσει τη διενέργεια απογραφής της κληρονομιαίας περιουσίας, ακόμη και εάν δεν είχε δηλώσει εμπρόθεσμα αποδοχή της κληρονομίας με το ευεργέτημα της απογραφής.

Πρόκειται για μία σημαντική «δεύτερη ευκαιρία» για συγκεκριμένες κατηγορίες κληρονόμων, ιδίως όταν έχουν εμφανιστεί εκ των υστέρων άγνωστα χρέη της κληρονομίας.

Τι είναι το ευεργέτημα της απογραφής;

Το ευεργέτημα της απογραφής αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς προστασίας του κληρονόμου όταν υπάρχει αβεβαιότητα ως προς το ύψος των χρεών που συνοδεύουν μία κληρονομία.

Με την αποδοχή της κληρονομίας με το ευεργέτημα της απογραφής, ο κληρονόμος ευθύνεται για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας μέχρι το ενεργητικό της κληρονομιαίας περιουσίας, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος.

Έτσι, δημιουργείται ένας ουσιαστικός διαχωρισμός μεταξύ της κληρονομιαίας περιουσίας και της ατομικής περιουσίας του κληρονόμου.

Παράδειγμα: Κληρονομιά με περισσότερα χρέη από περιουσία

Ας υποθέσουμε ότι ένας κληρονόμος αποκτά ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ, αλλά μετά την αποδοχή εμφανίζονται συνολικά χρέη του θανόντος ύψους 200.000 ευρώ.

Σε μία τέτοια περίπτωση το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν υπάρχουν χρέη, αλλά και μέχρι ποιο σημείο ευθύνεται προσωπικά ο κληρονόμος για αυτά.

Ακριβώς εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία το ευεργέτημα της απογραφής.

Ποιοι μπορεί να καλύπτονται από τη μεταβατική ρύθμιση;

Η εφαρμογή της νέας διάταξης απαιτεί εξατομικευμένο νομικό έλεγχο. Ιδίως πρέπει να εξετάζονται τα ακόλουθα:

• Η ακριβής ημερομηνία θανάτου του κληρονομουμένου.
• Το εάν είχε γίνει αποδοχή κληρονομίας.
• Το εάν είχε παρέλθει η προθεσμία για αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
• Το ύψος και η φύση των χρεών της κληρονομίας.
• Το εάν έχουν γίνει πράξεις διάθεσης κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων.
• Το εάν έχει επιχειρηθεί αναγκαστική εκτέλεση στην ατομική περιουσία του κληρονόμου.
• Το εάν συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα της απογραφής.

Πότε πρέπει να έχει πεθάνει ο κληρονομούμενος;

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της μεταβατικής διάταξης είναι ότι αφορά κληρονόμους προσώπων που είχαν αποβιώσει μέχρι τη δημοσίευση του Ν. 5303/2026, δηλαδή μέχρι τις 22 Μαΐου 2026.

Η ημερομηνία θανάτου αποτελεί επομένως ένα από τα πρώτα στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν από δικηγόρο.

Τι γίνεται αν έχει ήδη γίνει κατάσχεση;

Πρόκειται για εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα.

Η μεταβατική διάταξη προβλέπει ότι, κατά τον χρόνο υποβολής της σχετικής αίτησης, δεν πρέπει να έχει επιχειρηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της ατομικής περιουσίας του κληρονόμου.

Συνεπώς, εάν έχει προηγηθεί:

• κατάσχεση προσωπικού ακινήτου,
• κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού,
• διαδικασία πλειστηριασμού,
• επιταγή προς πληρωμή,
• ή άλλη πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης,

απαιτείται άμεσος νομικός έλεγχος του φακέλου, καθώς το συγκεκριμένο γεγονός μπορεί να είναι καθοριστικό για την εφαρμογή της μεταβατικής ρύθμισης.

Τι σημαίνει ότι δεν πρέπει να συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα;

Η νέα διάταξη θέτει ακόμη μία σημαντική προϋπόθεση: να μη συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα της απογραφής.

Για τον λόγο αυτόν πρέπει να εξετάζεται το πλήρες ιστορικό της κληρονομίας, όπως:

• η διαχείριση της κληρονομιαίας περιουσίας,
• τυχόν εκποιήσεις περιουσιακών στοιχείων,
• οι ενέργειες του κληρονόμου μετά την επαγωγή της κληρονομίας,
• τυχόν προηγούμενες δηλώσεις ή δικαστικές ενέργειες,
• και κάθε άλλο στοιχείο που μπορεί να επηρεάζει τη διατήρηση του ευεργετήματος.

Ποια διαδικασία ακολουθείται;

Η μεταβατική διάταξη παραπέμπει στη διαδικασία του άρθρου 838 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Πριν από την έναρξη οποιασδήποτε διαδικασίας είναι σκόπιμο να πραγματοποιείται πλήρης νομικός έλεγχος, ώστε να εξακριβωθούν:

1. η ημερομηνία θανάτου,
2. ο τρόπος επαγωγής της κληρονομίας,
3. τυχόν προηγούμενη αποδοχή,
4. τυχόν αποποίηση,
5. τα περιουσιακά στοιχεία,
6. τα γνωστά και άγνωστα χρέη,
7. τυχόν απαιτήσεις τραπεζών ή Δημοσίου,
8. τυχόν αναγκαστική εκτέλεση,
9. τυχόν μεταβίβαση ή διάθεση κληρονομιαίων στοιχείων.

Έχασα την προθεσμία αποποίησης κληρονομιάς. Με βοηθά ο Ν. 5303/2026;

Η αποποίηση κληρονομιάς και το ευεργέτημα της απογραφής αποτελούν διαφορετικούς νομικούς μηχανισμούς.

Η νέα μεταβατική διάταξη δεν σημαίνει ότι αναβιώνει αυτομάτως η προθεσμία αποποίησης.

Ωστόσο, εάν κάποιος έχει πλέον καταστεί κληρονόμος και αντιμετωπίζει χρέη της κληρονομίας, είναι απαραίτητο να εξεταστεί εάν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη νέα δυνατότητα του Ν. 5303/2026 ή εάν υπάρχει άλλη νομική λύση ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά.

Έχω ήδη αποδεχθεί την κληρονομιά. Μπορεί να με αφορά;

Ενδέχεται, ναι.

Το γεγονός ότι έχει ήδη προηγηθεί αποδοχή ή ότι έχουν περάσει χρόνια από τον θάνατο δεν αρκεί από μόνο του για να αποκλειστεί η εφαρμογή της μεταβατικής ρύθμισης.

Απαιτείται όμως να εξεταστούν προσεκτικά όλες οι προϋποθέσεις της διάταξης.

Διαγράφονται τα χρέη της κληρονομιάς;

Όχι.

Η ρύθμιση δεν αποτελεί μηχανισμό διαγραφής δανείων, φορολογικών οφειλών ή άλλων υποχρεώσεων του θανόντος.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η έκταση της ευθύνης του κληρονόμου και η δυνατότητα προστασίας της προσωπικής του περιουσίας σύμφωνα με τους κανόνες του ευεργετήματος της απογραφής.

Γιατί απαιτείται άμεσος έλεγχος της υπόθεσης;

Η νέα ρύθμιση είναι μεταβατική και χρονικά περιορισμένη.

Επιπλέον, το αποτέλεσμα μπορεί να εξαρτάται από λεπτομέρειες που ένας μη ειδικός ενδέχεται να θεωρήσει ασήμαντες, όπως:

• μία παλαιότερη κατάσχεση,
• μία πώληση κληρονομιαίου ακινήτου,
• μία προηγούμενη δήλωση,
• η ακριβής ημερομηνία ενός δικογράφου,
• ο χρόνος κατά τον οποίο ο κληρονόμος πληροφορήθηκε συγκεκριμένα στοιχεία.

Γι’ αυτό η υπόθεση πρέπει να εξετάζεται συνολικά και όχι μόνο με βάση το εάν «υπάρχουν χρέη».

Συχνές Ερωτήσεις για τον Ν. 5303/2026 και το Ευεργέτημα Απογραφής

Μπορώ να κάνω απογραφή αν έχουν περάσει χρόνια από τον θάνατο;

Υπό τις ειδικές προϋποθέσεις της μεταβατικής διάταξης του Ν. 5303/2026, ορισμένοι κληρονόμοι μπορεί να έχουν νέα δυνατότητα να ζητήσουν τη διενέργεια απογραφής. Απαιτείται έλεγχος της συγκεκριμένης υπόθεσης.

Ποιοι θάνατοι καλύπτονται;

Η συγκεκριμένη μεταβατική διάταξη αφορά κληρονόμους προσώπων που είχαν αποβιώσει μέχρι τη δημοσίευση του Ν. 5303/2026, δηλαδή μέχρι τις 22 Μαΐου 2026.

Αν έχω ήδη αποδεχθεί κληρονομιά με χρέη, υπάρχει λύση;

Ενδέχεται να υπάρχει δυνατότητα προστασίας, ανάλογα με την ημερομηνία θανάτου, τις ενέργειες που έχουν ήδη γίνει, το είδος των χρεών και το εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις της νέας μεταβατικής διάταξης.

Τι γίνεται αν έχει γίνει κατάσχεση;

Η ύπαρξη πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης στην προσωπική περιουσία του κληρονόμου αποτελεί κρίσιμο στοιχείο και πρέπει να εξεταστεί άμεσα.

Το ευεργέτημα απογραφής είναι το ίδιο με την αποποίηση;

Όχι. Με την αποποίηση ο κληρονόμος αποποιείται την κληρονομία. Με το ευεργέτημα της απογραφής παραμένει κληρονόμος, αλλά η ευθύνη του για τα χρέη της κληρονομίας διέπεται από το ειδικό προστατευτικό καθεστώς που προβλέπει ο νόμος.

Μπορούν τα χρέη του θανόντος να επηρεάσουν την προσωπική μου περιουσία;

Ανάλογα με τον τρόπο αποδοχής της κληρονομίας και τις ειδικές περιστάσεις της υπόθεσης μπορεί να τεθεί ζήτημα προσωπικής ευθύνης του κληρονόμου. Για αυτό είναι σημαντικό να εξετάζεται εγκαίρως το διαθέσιμο νομικό πλαίσιο προστασίας.

Δικηγόρος Κληρονομικού Δικαίου – Κωνσταντίνος Νικολαρόπουλος & Συνεργάτες

Το Δικηγορικό Γραφείο Κωνσταντίνος Νικολαρόπουλος & Συνεργάτες διαθέτει πολυετή και εκτεταμένη εμπειρία στο κληρονομικό δίκαιο και στον χειρισμό σύνθετων κληρονομικών υποθέσεων.

Το γραφείο αναλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• αποδοχές κληρονομιάς,
• αποποιήσεις κληρονομιάς,
• υποθέσεις κληρονομιάς με χρέη,
• ευεργέτημα απογραφής,
• ανατροπή πλασματικής αποδοχής κληρονομιάς,
• διαθήκες και αμφισβήτηση διαθηκών,
• νόμιμη μοίρα,
• κληρονομικές διαφορές μεταξύ συγγενών,
• κληρονομιαία ακίνητα,
• δικαστικές κληρονομικές διαφορές.

Η πολυετής δικαστηριακή εμπειρία του γραφείου επιτρέπει την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση ακόμη και ιδιαίτερα σύνθετων υποθέσεων στις οποίες συνυπάρχουν κληρονομικά δικαιώματα, ακίνητα, τραπεζικές απαιτήσεις, οφειλές προς το Δημόσιο και ζητήματα αναγκαστικής εκτέλεσης.

Μπορείτε επίσης να διαβάσετε αναλυτικά για τις υπηρεσίες του γραφείου μας στη σελίδα:

Δικηγόρος για Κληρονομικά – Κληρονομικό Δίκαιο

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η δυνατότητα εφαρμογής των διατάξεων του Ν. 5303/2026 εξαρτάται από τα πραγματικά και νομικά δεδομένα κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης.